صرافی ها چگونه کار می کنند

صرافی

با شنیدن نام صرافی ناخودآگاه شکل اسکناس دلار همراه تابلوهایی سیاه رنگ با اعداد دیجیتالی قرمز و تعدادی پرچم را تصور می کنیم.

این اولین واکنش ذهنی همه ما با دیدن یا شنیدن کلمه صرافی است. گرچه مدتی است به دلیل نوسانات ارزی، بیشتر این تابلوها خاموش هستند و در کوچه و خیابان زیاد جلب توجه نمی کنند، ولی هرگز خاموش بودن تابلوی این صرافی ها به معنی بیکار بودنشان یا از کار افتادنشان نیست؛ بلکه حتی این تابلوهای خاموش هم گفتنی های بسیاری دارند که گاهی اوقات از این خاموشی باید نگران شد.

به هر حال هم اکنون تحریم ها باعث شده اند صرافی ها با تابلوهای معروفشان نقش بسزایی در اقتصاد ایران به عهده بگیرند.

صرافی در لغت به معنی داد و ستد انواع پول است و در کشورمان همزمان با قرن نوزدهم میلادی با توجه به رشد تجارت داخلی و خارجی شکل تازه ای به خود گرفت. اگر از واقعیت این شغل بخواهید می توان گفت از وقتی معامله پایاپای کالا به کالا کمرنگ شد، نقش این شغل یعنی صراف ها در زندگی اقتصادی و معاملات تجاری پررنگ تر شد.

صرافی قبل از پیدایش سیستم بانکداری در ایران گسترش یافت و پایش را از مرزهای کشور بیرون گذاشت.

صرافان ایرانی در هند و عراق شعبه داشتند و تاجران را برای انتقال وجوه خود یاری می کردند. طبق اسناد و مدارک، اصول کار صرافی های ابتدایی بر دو پایه برات و بیجک استوار بود، به صورتی که تجار برات و بیجک های مدت دار صادر می کردند و این برات ها نزد برخی صرافی های خاص و مورد نظر تجار یا صادر کننده برات معتبر بود و در نهایت قابلیت نقد شدن داشت.

گرچه نقش بیجک یا برات صرافی ها با پیدایش سیستم بانکداری در جامعه ایران کمرنگ شد، اما حرفه صرافی حتی با وجود سیستم بانکداری نوین به معاوضه پول و خرید و فروش آن به حیات خود ادامه داد تا این که از اواسط دهه ۷۰ شمسی دوباره کار و بارش سکه شد. قبل از این تاریخ بیشتر صرافی ها مشغول داد و ستد سکه، طلا و نقره به مشتریان خود بودند و در ابعاد کوچک خرید و فروش ارزهای معتبر بین المللی انجام یا این که برای ارسال حوالجات رقم پایین به نیازهای خرد خانواده ها پاسخ می دادند.
انواع صرافی درایران

به طور کلی صرافی ها در ایران به دو گروه تقسیم می شوند.
صرافی های نوع اول:

این گروه از صرافی ها اجازه حضور در معاملات الکترونیک ندارند و صرفا برای خرید و فروش فیزیکی ارز مجوز دارند.
صرافی های نوع دوم:

این گروه از صرافی ها علاوه بر خرید و فروش فیزیکی ارزهای معتبر جهانی، مجوز حضور در مبادلات الکترونیک یا همان حوالجات را کسب کرده اند و می توانند حواله هم صادر کنند.

لازم به یادآوری است هر دو گروه می توانند به خرید و فروش سکه در کنار خرید و فروش ارز مبادرت ورزند.
صرافی ها چگونه کار می کنند؟

شاید خیلی ساده فرض می کنید وارد یک صرافی می شوید و مقداری ریال می دهید و در ازای آن ارز مورد نظرتان را می خرید و از آن خارج می شوید.

آیا واقعا کار به همین سادگی است؟ خیر! به طور کلی صرافی ها دقیقا همانند فروشنده کالایی مجبور هستند قیمت تمام شده کالای خود را تعیین و با درصدی سود آن را به متقاضی بفروشند.

از این رو اطلاع از نرخ برابری ارزها در مقابل واحد پول ملی کشورشان مثل ریال امری حیاتی و ضروری برای آنهاست، گرچه این صنف در کنار خرید و فروش یا حواله ارزش اقدام به خرید و فروش سکه طلا نیز می کند، اما به قول معروف خرید و فروش سکه طلا برای جوری جنس آنهاست و کار اصلی و حساسیت اصلی مربوط به همان پول های کاغذی یا حوالجات است.

در شرایط عادی و عمومی، نرخ برابری ارزها گرچه در بازارهای بین المللی مثل فارکس یا دیگر بازارهای ارزی تعیین می شود، اما مبنای محاسبه نرخ ارزهای خارجی در کشورها را معمولا بانک مرکزی آن کشور به عهده دارد و این نظام بانکی آن کشور است که هر روز نرخ مورد نظر صرافان را در اختیارشان قرار می دهد تا تابلوهای معروف مغازه های صرافی روشن شوند و شروع به نوسان کنند، اما داستان این تابلوها در ایران کمی متفاوت است و نوسان آنها در حال حاضر زیاد به بانک مرکزی بستگی ندارد.

بدون تردید چند سالی است با این جمله زیاد برخورد داشته اید: «هنوز نرخ درنیامده». معمولا وقتی قصد خرید یا فروش ارز دارید، این جمله را اول صبح زیاد شنیده اید و با کلی سوال، گوشی تلفن را قطع کرده اید یا این که از در صرافی خارج شده اید، اما معنی واقعی این عبارت چیست؟ مگر قرار نیست بانک مرکزی نرخ را برای صرافی ها اعلام کند؟ بانک که ساعت ۷ و ۳۰ دقیقه کار خود را آغاز می کند، پس چرا هنوزنرخ در نیامده است؟

این جمله را می شنوید چون نرخ ارزهای خارجی در ایران بنا به هر دلیلی در بازار آزاد یعنی خارج از محوطه بانک مرکزی یا حتی خارج از مرزهای کشورمان تعیین می شود و بنا به هر دلیلی بانک مرکزی هم اکنون در این باره بی تفاوت عمل می کند، شاید هم به علت تحریم های یکجانبه خارجی علیه نظام بانکی ایران چاره ای ندارد.

داستان از این قرار است که در شرایط فعلی نظام ارزی کشورمان، نرخ ارز و برابری آن با ریال ایران در کشورهایی مثل امارات عربی متحده یا شهر هرات افغانستان و گاهی هم ترکیه تعیین می شود.

اما پایگاه اصلی تعیین نرخ ارز در بازار آزاد ایران همان امارات عربی متحده است و دیگر کشورها فعلا نقش مهمی در تعیین نرخ ارز آزاد ایران ندارند.

حال از آنجا که در امارات صرافی ها ساعت ۱۱ صبح شروع به کار می کنند و برابری ریال ایران با درهم امارات را تعیین می کنند، بازار ایران هم تا قبل از این ساعت معمولا از خرید و فروش مگر در شرایطی خاص یا به ضرورت خودداری می کند بنابراین صرافی ها این جمله را که «هنوز نرخ درنیامده» به کار برده و تا ظهر معمولا به محاسبه کارهای روز قبل خود می پردازند یا این که با احتیاط و در حجم بسیار کم با نرخ های روز گذشته کار می کنند، البته فکر نکنید وقتی ساعت ۱۱ صبح به قول معروف نرخ ها مشخص شد، کار تمام است؛ بلکه طی ساعت کاری دائم طبق هماهنگی های تلفنی یا ارتباط اینترنتی قیمت ها به روز شده و مبنای محاسبه قرار خواهد گرفت البته صرافی هرچه معتبرتر باشد، بدون تردید زودتر از نوسانات مطلع می شود، ولی مبنای دیگری هم در کار است که معمولا بعدازظهر و حوالی ساعت پنج شروع می شود.

ثبت شرکت صرافی و مراحل ثبت صرافی

ثبت شرکت

ثبت شرکت صرافی

یک نوع دیگر از انواع شرکت، شرکت صرافی است که به دو نوع تقسیم می‌شود:
الف) شرکت صرافی از نوع اول: صرافی‌هایی که تنها مجاز به خرید و فروش نقدی ارز بوده و انجام سایر معاملات و فرایندهای ارزی برای آنها ممنوع است.

ب) شرکت صرافی از نوع دوم: این نوع صرافی علاوه بر خرید و فروش ارز، دارای مجوزهای لازم برای فرایندهای مربوط به حواله‌های ارزی از طریق موسسات مالی و اعتباری و ارائه خدمات ارزی برون مرزی از طریق کارگزاران است.
مراحل لازم برای ثبت شرکت صرافی

انعقاد قرارداد

تهیه مدارک لازم

مشاوره با سامانه

امضاء اساسنامه و فرم های مورد نیاز

طی نمودن مراحل اداری در اداره ثبت شرکت‌ها

هزینه: دستمزد ده ملیون ریال + واریزی ها و حق الثبت‌های دولتی
برای ثبت شرکت صرافی به نکات زیر توجه کنید:

صرافی‌ها حق تاسیس شعبه ندارند.
برای ثبت شرکت صرافی، داشتن مجوز از بانک مرکزی الزامی است.
هزینه تاسیس صرافی نوع اول حداقل پنجاه میلیون ریال است که باید به شکل نقدی نزد بانک مرکزی ودیعه گذاشته شود.
زمانی که ثبت شرکت صرافی به وسیله اشخاص حقیقی انجام گیرد، فقط در قالب یک شرکت تضامنی این موضوع امکان دارد.
هزینه تاسیس صرافی نوع دوم مبلغ دویست میلیون ریال است که باید به شکل نقدی نزد بانک مرکزی ودیعه گذاشته شود.

درخواست کننده صرافی نوع اول باید دارای شرایط زیر باشد:

اقامت در ایران
پیرو یکی از ادیان رسمی کشور
تابعیت جمهوری اسلامی ایران

هیات رئیسه و مدیر عامل صرافی‌های نوع دوم باید دارای شرایط زیر باشند:

حداقل مدرک کارشناسی مرتبط
حداقل ۵ سال سابقه کار در امور ارزی، مالی و اقتصاد

مقررات ناظر بر فعالیت صرافی‌ها:

ماده ١٣: صرافی‌ها موظفند تمامی عملیات خود را براساس قوانین و مقررات موجود و در چارچوب استاندارد‌های حسابداری مورد تایید سازمان حسابرسی، ثبت و ضبط نمایند.

ماده ١۴: صرافی‌ها مجاز به انجام معامله با کلیه ارزها هستند، مگر اینکه بانک مرکزی معامله یک یا چند ارز را ممنوع کرده باشد.

ماده ١۵: صرافی‌ها موظفند در مقابل کلیه خدماتی که برای مشتریان انجام می‌دهند، رسید ارائه نمایند.

ماده ١۶: صرافی‌ها مکلفند کلیه قوانین و مقررات ناظر بر پیشگیری از “پول شویی ” را رعایت نمایند.

ماده ١٧: به منظور پیش گیری از عملیات “پول شویی “، صرافی‌ها مجاز به خرید و فروش (معامله) یک ارز یا ارزهای مختلف با هر مشتری و در هر روز و بیش از معادل پنجاه میلیون ریال نمی باشند.
تبصره: بانک مرکزی با توجه به شرایط روز می‌تواند نسبت به بررسی، تجدید نظر و اعلام “معادل ریالی” موضوع این ماده اقدام نماید.

ماده ١٨: معاملات ارزی بیش از ده میلیون ریال در صرافی‌ها، می‌بایست با احراز هویت کامل، نشانی محل اقامت‌، شماره ملی، کدپستی و شماره تلفن خریدار و فروشنده انجام شود.
تبصره: بانک مرکزی با توجه به شرایط روز می‌تواند نسبت به بررسی، تجدید نظر و اعلام “معادل ریالی” موضوع این ماده اقدام نماید.

ماده ١٩: صرافی‌ها مجاز به انجام عملیات بانکی مربوط به اعطای تسهیلات اعتباری و یا دریافت و نگه داری سپرده از مشتریان نمی‌باشند.

ماده ٢٠: در صورتی که دراثر زیانهای وارده، سرمایه صرافی از حد مقرر در این دستور العمل کمتر شود، صرافی‌ها مکلفند حداکثر طی مدت سه ماه سرمایه خود را تکمیل نمایند.

ماده ٢١: بانک مرکزی می‌تواند صرافی را مکلف به ارائه صورت‌های مالی سالانه حسابرسی شده به همراه یادداشتهای منظم به صورتهای مالی نماید.

ماده ٢٢: صرافی‌ها موظفند در هر روز میزان خرید و فروش ارز را با ذکر نوع و نرخ آن‌ها به انضمام مشخصات کلیه خریداران و فروشندگان، مطابق فر م بانک مرکزی در دفاتر قانونی خود ثبت نمایند.

ماده ٢٣: صرافی‌ها موظفند آمار معاملات خرید و فروش ارز را بر اساس نوع ارز، اعم از معاملات نقدی و حواله ای، براساس جداول و زمان‌بندی مورد نظر بانک مرکزی به آن بانک، ارسال نمایند.

ماده ٢۴: صرافی‌ها موظفند نرخ‌های خرید و فروش ارزها، و سایر اطلاعات مورد نیاز مشتریان را در محل صرافی در معرض دید عموم قرار دهند.

ماده ٢۵: بانک مرکزی در هر زمان تشخیص دهد بازرسان خود را جهت رسیدگی به حساب‌ها ونحوه فعالیت صرافی‌ها اعزام می نماید. مسئولان صرافی‌ها باید کلیه اسناد، مدارک و دفاتر خود را جهت این گونه رسیدگی‌ها ارائه دهند و امکان رسیدگی‌های لازم را برای بازرسان بانک مرکزی فراهم نمایند.

ماده ٢۶: چنانچه در رسیدگی‌های بانک مرکزی موارد اشکال یا تخلف از ضوابط احراز گردد، موارد به تشخیص بانک مرکزی جهت اصلاح رویه به صورت اخطار کتبی با قید مهلت به واحد صرافی مربوط اعلام می‌شود.
تبصره: در صورتی که گزارش‌های بازرسان بانک مرکزی و بررسی‌های این بانک حکایت از اصرار بر ادامه تخلف واحد صرافی ذیربط داشته باشد و یا تخلفات صرافی مورد‌نظر آشکارا مغایر با مقررات و موازین قانونی موجود باشد و یا دامنه شکایات مشتریان از واحد صرافی مربوط از حد متعارف بالاتر ارزیابی شود، در این صورت بانک مرکزی می‌تواند نسبت به ابطال مجوز “فعالیت” و یا تعلیق فعالیت صرافی مورد نظر از طریق مراجع قانونی اقدام نماید.

مقررات عمومی در ثبت شرکت صرافی:

ماده ٢٧: صرافی‌ها موظفند مجوز ” فعالیت” صرافی را به نحو مطلوب و آشکار در معرض دید عموم قرار دهند.

ماده ٢٨: استفاده از عنو ان و یا کلمه ” بانک ” در نام صرافی و یا استفاده از نشانه‌های متعلق به بانک‌ها در تبلیغات، ممنوع است.

ماده ٢٩: انجام فعالیت‌های صرافی، صرفا در محلی که نشانی آن در اساسنامه و یا شرکت نامه و مجوز تاسیس صرافی قید می‌گردد و نیز شعبه و یا نمایندگی موضوع ماده ۳۳ این دستورالعمل، مجاز است.

ماده ٣٠: صرافی‌های نوع اول باید دارای محل کسب دائم (ملکی، سرقفلی و یا استیجاری ) و صرافی‌های نوع دوم می‌بایست دارای محل فعالیت دائم(ملکی و یا سرقفلی) و به نام شرکت صرافی ذیربط باشند.

ماده ٣١: محل کسب صرافی‌های “بانکی” می‌بایست جدا و مستقل از شعبه‌ها و باجه‌های بانک باشد.

ماده ٣٢: تعطیلی محل کار صرافی‌ها به هر دلیل بیش از یک ماه و یا نقل و انتقال محل کسب بدون اطلاع بانک مرکزی ممنوع است.

ماده ٣٣: افتتاح شعبه یا نمایندگی صرافی صرفا برای صرافی‌های نوع دوم مجاز می‌باشد که تنها با دریافت مجوز از بانک مرکزی امکان پذیر است .